Tuatara Nedir?
Tuatara Yeni Zelanda’ya özgü çok eski bir sürüngen türüdür. Bu canlı milyonlarca yıldır neredeyse hiç değişmeden günümüze ulaşır. Hatta dinozorlarla aynı dönemlerde yaşayan türlerle akraba kabul ediliyor. Günümüzde yaşayan en eski sürüngenlerden biri olarak biliniyor. Görünüşü kertenkelelere benzese de onlarla yakın akraba değildir. Tuatara kendine özgü bir biyolojik gruba aittir. Bilim insanları onu yaşayan fosil olarak tanımlar. Çünkü ilkel özelliklerini hâlâ korur.
Tuatara’nın Yaşam Özellikleri
Vücudu soğuk havalara karşı oldukça dayanıklıdır. Hatta serin gecelerde daha aktif hale gelir. Metabolizması çok yavaş çalışır. Bu özellik uzun ömürlü olmasını sağlar. Bazı bireyler yüz yıldan fazla yaşayabilirler. Tuatara geceleri avlanmayı tercih eder. Gündüzleri genellikle yuvalarında dinlenirler. Üstelik beslenme düzeni çoğunlukla böceklerden oluşur. Solucanlar ve küçük omurgalılar da besinleri arasındadır.
Tuatara’nın Biyolojik Özellikleri
Diş yapısı oldukça ilginçtir. Üst çenesinde iki sıra diş bulunduruyorlar. Alt çenesinde ise tek sıra diş vardır. Dişleri zamanla aşınır ve yenilenmez. Bununla beraber sert besinleri dikkatle tüketir. Kafasının üstünde üçüncü bir göz bulunduruyorlar. Bu göz, ışığı algılar. Ama görüntü oluşturma yeteneği yoktur. Biyolojik saatinin düzenlenmesine yardımcı olur. Mevsim değişimlerini algılamasını sağlar. Tuatara, sürüngenler arasında en yavaş kalp atışına sahiptir. Hatta düşük vücut sıcaklığında bile avlanabiliyorlar. Kemik yapısında balıklara benzeyen özellikler bulunurmuş. Gözlerini temizlemek için dilini kullanır. Ama çok az su içer. Bundan dolayı uzun süre hareketsiz kalabilirler. Gece görüşü oldukça gelişmiştir. Tuatara karanlıkta yön bulmak için yıldızların konumundan yararlanabiliyorlar. Beyni, manyetik alan değişimlerine duyarlıdır. Ayrıca beyin yapıları sürüngenlerden çok kuşlara benzer özellikler gösterir.
Tuatara’nın Üremesi ve Korunması
Üreme süreci oldukça yavaştır. Çünkü dişiler uzun aralıklarla yumurta bırakır. Yumurtaların gelişmesi bir yıldan fazla sürebilir. Bu durum sürüngenler arasında nadirdir. Yavruların cinsiyeti sıcaklığa bağlıdır. Bu özellik iklim değişikliği açısından risklidir. Tuatara geçmişte tehlike altındaydı. Çünkü avcı hayvanlar nüfusunu ciddi şekilde azalttı. Koruma çalışmaları sayesinde sayıları artmaktadır. Güvenli adalarda yaşamlarını sürdürürler. İnsan müdahalesinden uzak ortamları tercih ederler. Tuatara doğanın sabrını temsil eden özel bir canlıdır. Bu hayvan geçmiş ile günümüz arasında canlı bir köprü gibidir.
Referanslar:
- https://www.theguardian.com/world/2024/sep/26/henry-new-zealand-tuatara-age-130 (Öne çıkarılmış görsel)
Bir yanıt yazın